«Περπατάμε για ώρες για να φτάσουμε στις δομές υγείας. Μερικές φορές χρησιμοποιούμε τα γαϊδουράκια για να μεταφέρουμε τους αρρώστους στο νοσοκομείο ή στην κλινική», λέει ο Mahmud Mousa Abu Eram, ένας Παλαιστίνιος από τη Χεβρώνα, στη Δυτική Όχθη.
«Δεν υπάρχει συγκοινωνία σε αυτή την περιοχή εδώ και πολύ καιρό, και ακόμη και αν υπάρχει αυτοκίνητο για να μας πάει σε κάποια κλινική, ο ισραηλινός στρατός κατάσχει τα αυτοκίνητα», λέει.
Η Χεβρώνα, που βρίσκεται σε μια ξηρή ορεινή περιοχή γνωστή για τους αμπελώνες της που χρονολογούνται χιλιάδες χρόνια πριν, θεωρείται μια από τις παλαιότερες πόλεις της Δυτικής Όχθης. Όμως η πλούσια ιστορία της, όπως και της ευρύτερης Δυτικής Όχθης, στοιχειώνεται επίσης από τη σκληρή βία, η οποία έχει κλιμακωθεί στη σύγχρονη εποχή. Αν και η βία αυτή μπορεί να μην είναι κάτι καινούργιο, υπήρξε μια έξαρση σε όλη τη Δυτική Όχθη από τις 7 Οκτωβρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Γάζα. Σύμφωνα με το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA), κατά τους μήνες μετά τον Οκτώβριο του 2023, 479 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, συμπεριλαμβανομένων 116 παιδιών, εκ των οποίων οι 462 σκοτώθηκαν από ισραηλινές δυνάμεις, δέκα από εποίκους και οκτώ όπου παραμένει άγνωστο αν οι δράστες ήταν έποικοι ή στρατιώτες. Το ένα τρίτο αυτών των Παλαιστινίων σκοτώθηκε σε προσφυγικούς καταυλισμούς στις πόλεις Τουλκαρέμ και Τζενίν ή κοντά σε αυτές.
Η Δυτική Όχθη είναι μια λωρίδα γης που βρίσκεται μεταξύ του Ισραήλ και της Ιορδανίας και αποτελεί κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος. Πάνω από 2,9 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι ζουν στην περιοχή κατά μήκος 11 σημείων, ενώ μεταξύ του πληθυσμού της Δυτικής Όχθης και της κοντινής Ανατολικής Ιερουσαλήμ υπάρχουν περίπου 630 χιλιάδες Ισραηλινοί έποικοι*.
Υπολογίζεται ότι περίπου το 61% του εδάφους της Δυτικής Όχθης δεν είναι προσβάσιμο για τους Παλαιστίνιους**. Σημεία ελέγχου, οδοφράγματα και εισβολές του ισραηλινού στρατού και των εποίκων έχουν αποκόψει εδώ και καιρό πόλεις και χωριά μεταξύ τους και έχουν εμποδίσει τους Παλαιστίνιους να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης και των αγορών τροφίμων. Αυτό με τη σειρά του είχε ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι να ξεμείνουν από νερό, καύσιμα και άλλες προμήθειες και εμπόδισε τους Παλαιστίνιους να φτάσουν στα σχολεία, την εργασία, την οικογένεια και τους φίλους τους.
MSF
Στην περιοχή Masafer Yatta της Χεβρώνας, τα οδοφράγματα, οι στρατιωτικές επιδρομές και οι επιθέσεις των εποίκων καθιστούν την πρόσβαση στις δομές υγείας για τους Παλαιστίνιους όλο και πιο δύσκολη. Καμία τοπική οργάνωση δεν μπορεί να παρέχει βασικές υπηρεσίες υγείας λόγω έλλειψης πόρων, στο πλαίσιο των περιορισμών που επιβάλλει ο ισραηλινός στρατός, αλλά και λόγω και της κακής οδικής υποδομής που περιορίζει την πρόσβαση στην πόλη, γεγονός που δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση.
Εν τω μεταξύ, η σφοδρότητα της βίας στη Masafer Yatta έκανε πολλούς Παλαιστίνιους να αισθάνονται πολύ φοβισμένοι για να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. «Τις περισσότερες φορές απαγορεύεται να σταθεί κανείς στο παράθυρο. Μια μέρα, όταν στεκόμουν στο παράθυρο, με είδε ένας έποικος και παραπονέθηκε στους στρατιώτες», λέει ένας ασθενής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του. «Οι στρατιώτες εισέβαλαν στο σπίτι μου και κατέστρεψαν τα πάντα».
Ακόμα και όταν οι άνθρωποι στη Δυτική Όχθη μπορούν να φτάσουν στις δομές υγείας, η ασφάλειά τους και η ασφάλεια του υγειονομικού προσωπικού δεν είναι εγγυημένη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), από τον Οκτώβριο του 2023, οι ισραηλινές αρχές ευθύνονται για πάνω από 447 επιθέσεις κατά της υγειονομικής περίθαλψης στη Δυτική Όχθη***.
Στις περιοχές Jenin και Tulkarem, στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης, οι ισραηλινές δυνάμεις πραγματοποιούν τακτικά χερσαίες επιδρομές που συνοδεύονται από αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με θανατηφόρες συνέπειες. Μαζί με τις στρατιωτικές επιδρομές, η βία των εποίκων στα βόρεια της Δυτικής Όχθης είναι ένα από τα κύρια εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι Παλαιστίνιοι στην καθημερινή τους ζωή.
Οι Παλαιστίνιοι που ζουν στους προσφυγικούς καταυλισμούς στο Tulkarem και την Jenin παγιδεύονται και δεν έχουν πρόσβαση σε δομές υγείας, ιδίως κατά τη διάρκεια στρατιωτικών εισβολών. Άνθρωποι με τραυματισμούς που απειλούν τη ζωή τους περιμένουν να φτάσουν σε νοσοκομεία και σε πολλές περιπτώσεις πεθαίνουν πριν φτάσουν εκεί. Και στις δύο τοποθεσίες, οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα παρέχουν ενίσχυση της επείγουσας περίθαλψης και υποστηρίζουν τους εθελοντές παραϊατρικούς με δωρεές και εκπαίδευση.
Στις 21 Απριλίου, στους καταυλισμούς Tulkarem και Nur Shams, ένας εθελοντής από το παραϊατρικό προσωπικό πυροβολήθηκε στο πόδι ενώ εκτελούσε υπηρεσία. Λόγω των εχθροπραξιών, χρειάστηκαν επτά ώρες για να φτάσει στο νοσοκομείο. Σε ένα άλλο περιστατικό, ένα από τα μέλη του προσωπικού μας έκανε καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) σε ένα 16χρονο παιδί αφού πυροβολήθηκε στο κεφάλι, αλλά δεν μπόρεσε να το σώσει.
«Ο πατέρας του, επίσης από παραϊατρικό προσωπικό των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, έμαθε τα νέα για τη δολοφονία του γιου του ενώ εργαζόταν στο ασθενοφόρο», λέει η Itta Helland-Hansen, συντονίστρια του προγράμματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Jenin.
Το λιγοστό ιατρικό προσωπικό που είναι ακόμη σε θέση να εκτελεί το έργο του εξωθείται στα όριά του. «Τις περισσότερες φορές, τα ασθενοφόρα μπλοκάρονται στα σημεία ελέγχου. Ακόμη και σε περιπτώσεις επειγόντων ιατρικών περιστατικών και όταν έχουμε ενεργοποιημένη τη σειρήνα», λέει ένας γιατρός από τον καταυλισμό προσφύγων al Arrub στο νότιο τμήμα της Δυτικής Όχθης μεταξύ Χεβρώνας και Βηθλεέμ.
MSF
«Το πόση ώρα θα μας σταματήσουν δεν εξαρτάται από το ιατρικό επείγον περιστατικό, αλλά από τη διάθεση των στρατιωτών. Μας αναγκάζουν να περιμένουμε για μία ή δύο ώρες… Ή μας αναγκάζουν να πάρουμε άλλο δρόμο. Αν ο ασθενής έχει τραύμα από πυροβολισμό του ισραηλινού στρατού, μπορούν να συλλάβουν τον ασθενή και να κατασχέσουν ακόμη και το ασθενοφόρο. Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στον ασθενή τότε, αν θα τον μεταφέρουν σε νοσοκομείο ή σε φυλακή και αν θα λάβει ιατρική περίθαλψη στη φυλακή», λέει ένας γιατρός από τον προσφυγικό καταυλισμό al Arrub στο νότιο τμήμα της Δυτικής Όχθης μεταξύ Χεβρώνας και Βηθλεέμ.
Η εναλλακτική λύση για την αποφυγή των μεγάλων χρόνων αναμονής και της παρενόχλησης στα σημεία ελέγχου είναι να μην λαμβάνουν καθόλου ιατρική περίθαλψη.
«Πριν από τις 7 Οκτωβρίου, η κατάσταση ήταν κάπως ευκολότερη, χρησιμοποιούσα εναλλακτικές διαδρομές για να πάω εκεί που έπρεπε να πάω, και ο ψυχοθεραπευτής μου επικοινωνούσε μαζί μου για να διασφαλίσει ότι θα συνέχιζα τις συνεδρίες μου», λέει ένας ασθενής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα από τη Ναμπλούς, στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης.
«Το να έρχομαι εδώ για τη συνεδρία με παρηγορεί. Δεν αισθάνομαι ότι κινδυνεύω όταν βρίσκομαι εδώ», προσθέτει.
Οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα είναι παρούσες στη Δυτική Όχθη από το 1989. Οι ομάδες στη Masafer Yatta λειτουργούσαν τρεις κινητές κλινικές στις Um Qussa, Al Majaz και Jinba μέχρι το τέλος του 2023. Οι κλινικές περιλαμβάνουν συμβουλές εξωτερικών ιατρείων, αναπαραγωγική υγεία, υποστήριξη ψυχικής υγείας και διατροφικό έλεγχο. Το 2024, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αύξησαν τον αριθμό των κινητών κλινικών στην περιοχή της Χεβρώνας σε 13 κινητές κλινικές για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες της κοινότητας. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2024, η ομάδα μας παρείχε πάνω από 6.000 επισκέψεις εξωτερικών ασθενών και περίπου 1.400 ατομικές συνεδρίες ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης νέων ασθενών και των επισκέψεων παρακολούθησης, σε διάφορες τοποθεσίες.
Στη Χεβρώνα, οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα προσάρμοσαν και επέκτειναν τις δραστηριότητές τους για να διασφαλίσουν τη συνεχή περίθαλψη και την πρόσβαση σε υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης για τους πιο ευάλωτους και απομονωμένους ασθενείς. Στην Jenin και το Tulkarem οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα υποστηρίζουν και εκπαιδεύουν ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό για την παροχή πρώτων βοηθειών και υπηρεσιών διάσωσης μέσα και έξω από το νοσοκομείο σε περίπτωση μαζικών ατυχημάτων και παρεμποδισμένης πρόσβασης στους χώρους.
Οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα παρέχουν επίσης υποστήριξη ψυχικής υγείας στις κλινικές της Nablus και της Χεβρώνας, με στόχο να καλύψουν τα κρίσιμα κενά στην παροχή φροντίδας ψυχικής υγείας και να διασφαλίσουν ότι όσοι έχουν ανάγκη λαμβάνουν την υποστήριξη και τη φροντίδα που χρειάζονται.
*Πηγή: ΟΗΕ
**Πηγή: ΟΗΕ
***Πηγή: ΠΟΥ