Τα τελευταία επτά χρόνια, ο 55χρονος Youmusa Aguida και η οικογένειά του έχουν ξεριζωθεί τέσσερις φορές λόγω των συγκρούσεων στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Το 2016, έφθασαν κοντά στην πόλη Bambari, όπου εγκαταστάθηκαν σε έναν καταυλισμό εκτοπισμένων που ονομάζεται Elevage, μαζί με άλλους ανθρώπους από την ημι-νομαδική κοινότητα Peul.
Ο Youmusa πίστευε ότι η οικογένειά του είχε βρει επιτέλους ασφάλεια. Αλλά μετά από μια περίοδο σχετικής ησυχίας, ένα νέο κύμα βίας έπληξε τη χώρα στα τέλη του 2020, το οποίο συνδέεται με την εθνικές εκλογές. Καθώς ξέσπασαν συγκρούσεις στο Bambari, όλοι οι 8.500 κάτοικοι του καταυλισμού απελάθηκαν με τη βία στις 5 Ιουνίου. Όλα τα κτίρια, συμπεριλαμβανομένων των τζαμιών, των καταστημάτων και μιας μονάδας για την ελονοσία που είχαν δημιουργήσει οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF), κάηκαν ολοσχερώς.
Αυτή την τελευταία έκρηξη βίας δεν μπόρεσε να αντέξει η ηλικιωμένη μητέρα του Youmousa. «Δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει μια ακόμη αλλαγή», λέει ο Youmousa. «Αφού μας έδιωξαν από το Elevage, σταμάτησε να τρώει, δεν κοιμόταν και μετά βίας μιλούσε. Πέθανε την περασμένη εβδομάδα και την θάψαμε στο νεκροταφείο του Βαμβαρι, πολύ μακριά από τη γενέτειρά της».
Όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον καταυλισμό της Elevage, ο Youmousa και η οικογένειά του ζουν τώρα στο συγκρότημα του κεντρικού τζαμιού του Bambari, ενώ άλλοι φιλοξενούνται από ντόπιες οικογένειες. Οι συνθήκες διαβίωσης γύρω από το τζαμί είναι άθλιες. Οι άνθρωποι μοιράζονται μικρά, γεμάτα από κόσμο δωμάτια, άλλοι κοιμούνται σε αυτοσχέδιες σκηνές. Η περίοδος των βροχών επιδεινώνει την κατάσταση.
«Όταν ξεσπά καταιγίδα, το νερό έρχεται από όλες τις πλευρές. Ο μουσαμάς είναι παλιός και έχει τρύπες, και το έδαφος είναι όλο λάσπη, έτσι το εσωτερικό της σκηνής γίνεται χάλια», λέει ο 73χρονος Yougouda Bangagui. «Ωστόσο, το πιο δύσκολο για μένα είναι να αισθάνομαι άχρηστος, καθώς εξαρτόμαστε εξ ολοκλήρου από την ανθρωπιστική βοήθεια».
«Θα ήθελα να επιστρέψω στη γη που εγκαταλείψαμε κοντά στο Elevage, αλλά αν οι αρχές σε δουν με μαχαίρι, σε συλλαμβάνουν. Προσεύχομαι κάθε μέρα να μας πάρουν από εδώ, να μας πάνε κάπου όπου να μπορούμε να ζήσουμε ειρηνικά», λέει ο Yougouda.
Ζώντας με συνεχή φόβο
Οι άνθρωποι που ζουν στον αυτοσχέδιο καταυλισμό δεν αισθάνονται ασφαλείς. Η 40χρονη Hawa Oukourou και ο σύζυγός της δεν έχουν φύγει από το τζαμί από τότε που έφτασαν. Λέει ότι φοβούνται το ενδεχόμενο να συλληφθούν επειδή δεν έχουν ταυτότητες. Μερικές φορές στέλνουν τα παιδιά τους να βρουν καυσόξυλα και φαγητό. Αλλά ανησυχεί για τις οκτώ κόρες της.
«Όταν φεύγουν από το τζαμί, ανησυχώ ότι κάτι θα μπορούσε να τους συμβεί, ότι ίσως να μην επιστρέψουν, ότι κάποιος τις κλέψει από μένα», λέει η Hawa.Ο σύζυγός της, Rebeau Bouda, λέει ότι μετά βίας μπορεί να κοιμηθεί λόγω της αγωνίας του. Αισθάνεται άσχημα που δεν μπορεί να ταΐσει και να προστατεύσει την οικογένειά του.
«Το όνειρό μου είναι να βρω ένα μέρος όπου θα μπορούμε να εγκατασταθούμε για πάντα, όπου κανείς δεν θα μπορεί να μας διώξει», λέει. Θα ήθελα να μιλήσω με τις ένοπλες ομάδες και να τις ρωτήσω: τι κερδίζουν δημιουργώντας τόσο πόνο;»
Ο κύκλος της βίας συνεχίζεται
Στα μέσα Αυγούστου, ο 17χρονος Sallet Abdoulay επέστρεφε αφού ειχε οδηγήσει τις αγελάδες του έξω από την πόλη, όταν ένας ένοπλος άνδρας με μοτοσικλέτα σταμάτησε ξαφνικά και πυροβόλησε εναντίον του, εγκαταλείποντας τον αιμόφυρτο.
Ένας φίλος κατάφερε αργότερα να μεταφέρει τον νεαρό άνδρα στο νοσοκομείο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Bambari, όπου οι γιατροί κατάφεραν να αφαιρέσουν μια σφαίρα από την κοιλιά του και να τον σταθεροποιήσουν. Αλλά η ζημιά στη σπονδυλική στήλη του Sallet ήταν τόσο σοβαρή που οι ομάδες μας έπρεπε να τον μεταφέρουν με αεροπλάνο στην πρωτεύουσα, Bangui, για να λάβει εξειδικευμένη θεραπεία.
Ο 57χρονος πατέρας του δεν έφυγε ποτέ από το πλευρό του. Και αυτός παραλίγο να χάσει τη ζωή του και πέρασε τρεις μήνες στο νοσοκομείο του Bambari. Οι ουλές από μαχαίρι που καλύπτουν το σώμα του μαρτυρούν μια ιστορία πολυετούς οδύνης.
Παιδιά χωρίς μέλλον
Η συνεχιζόμενη σύγκρουση έχει επίσης αφήσει περισσότερες κρυφές πληγές, ειδικά στα παιδιά. Νεαρά αγόρια περιφέρονται στους δρόμους του Bambari, πουλώντας καρύδια κόλα για να εξασφαλίσουν ελάχιστα προς το ζην. Οι περισσότεροι είναι από τη Lima, ένα χωριό κοντά στο Bambari, το οποίο δέχθηκε επίθεση από ένοπλη ομάδα το 2014. Όλα τα παιδιά έχασαν τον έναν ή και τους δύο γονείς τους.
Ο Idrissa, 10 ετών, ζει με τη μητέρα του και τον μικρότερο αδελφό του στο κέντρο της πόλης. «Όταν σκοτώθηκε ο πατέρας μου, η μητέρα μου έπεσε σε βαθιά θλίψη. Περνάει τη μέρα της κλαίγοντας, δεν κάνει τίποτα άλλο. Έτσι, είναι η σειρά μου να βγω έξω και να δουλέψω», λέει.
«Περπατώ όλη μέρα, από τις επτά το πρωί έως τις επτά το βράδυ, πουλώντας κόλα. Μέχρι πέρυσι, πήγαινα σχολείο, αλλά τώρα είναι κλειστό. Όλοι οι δάσκαλοι έφυγαν από το Bambari λόγω των συγκρούσεων και αυτό με στεναχωρεί. Ξέρω ότι αν δεν πάω σχολείο, δεν θα γίνω σπουδαίος άνθρωπος», λέει η Idrissa.
Τα παιδιά εδώ έχουν γίνει μάρτυρες πολλών βιαιοπραγιών στη σύντομη ζωή τους και κινδυνεύουν να στρατολογηθούν από ένοπλες ομάδες ενώ βρίσκονται μόνα τους στους δρόμους. Αλλά δεν έχουν εγκαταλείψει τις ελπίδες τους για ένα καλύτερο μέλλον.
«Το όνειρό μου είναι να γίνω πρόεδρος της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας», λέει η 12χρονη Amadou. «Θα έδινα χρήματα σε φτωχούς ανθρώπους ώστε να μπορούν να βγάζουν τα προς το ζην από το εμπόριο και όχι από τα όπλα».