«Από τον Οκτώβριο, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν ζητήσει επανειλημμένα πρόσβαση στην απαγορευμένη περιοχή και στους συνοριακούς σταθμούς φύλαξης στην Πολωνία, αλλά χωρίς επιτυχία», αναφέρει ο Frauke Ossig, συντονιστής επείγουσας παρέμβασης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για την Πολωνία και τη Λιθουανία. «Γνωρίζουμε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που διασχίζουν τα σύνορα και κρύβονται στο δάσος, χρειάζονται βοήθεια, ωστόσο ενώ δεσμευόμαστε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους που μετακινούνται όπου και αν βρίσκονται, δεν έχουμε καταφέρει να τους προσεγγίσουμε στην Πολωνία».
Από τον Ιούνιο του 2021, χιλιάδες άνθρωποι έχουν επιχειρήσει να φτάσουν στην ΕΕ περνώντας από τη Λευκορωσία στην Πολωνία, τη Λιθουανία και τη Λεττονία. Σε απάντηση, η Πολωνία κατασκεύασε συνοριακούς φράχτες, έφερε τον στρατό της και κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κατά μήκος της συνοριακής της ζώνης. Αυτή η περιοχή έχει γίνει αυστηρά ελεγχόμενη με περιορισμένη πρόσβαση, ακόμη και για τις ανθρωπιστικές οργανώσεις, τις εθελοντικές ομάδες και τα μέσα ενημέρωσης.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, υπήρξαν πολυάριθμες περιπτώσεις Πολωνών συνοριοφυλάκων που ανάγκαζαν με τη βία τους μετανάστες και τους πρόσφυγες να επιστρέψουν στη Λευκορωσία, αδιαφορώντας για τις προθέσεις τους να ζητήσουν διεθνή προστασία και κατά παράβαση των δικαιωμάτων τους. Ο φόβος τέτοιων «επαναπροωθήσεων» και βίας από τους συνοριοφύλακες οδήγησε γυναίκες, άνδρες και παιδιά να προσπαθήσουν να περάσουν από την περιοχή χωρίς να εντοπιστούν, κρυμμένοι στα δάση σε ακραίες θερμοκρασίες χωρίς φαγητό, νερό, καταφύγιο ή ζεστά ρούχα. Τουλάχιστον 21 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε αυτή την προσπάθεια το 2021.
Αν και ο αριθμός των ανθρώπων που προσπαθούν να περάσουν στην ΕΕ έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες, εξακολουθούν να υπάρχουν ομάδες μεταναστών και προσφύγων στην περιοχή. Στις 18 Δεκεμβρίου, η ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα συνεργάστηκε με μια πολωνική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών Salam Lab για την παροχή βοήθειας σε πέντε Σύριους και έναν Παλαιστίνιο που κατάφεραν να κινηθούν έξω από την απαγορευμένη ζώνη και οι οποίοι ανέφεραν ότι έχουν εξαναγκαστεί να επιστρέψουν στη Λευκορωσία αρκετές φορές και έχουν βιώσει βία από τους συνοριοφύλακες.
Η ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα έχει ακούσει πολλές αναφορές για βιαιοπραγίες, από κλοπή και καταστροφή των υπαρχόντων τους μέχρι εκφοβισμό, σκόπιμη βία και σωματικές επιθέσεις σε όλες τις πλευρές των συνόρων. Το προσωπικό των Γιατρών Χωρίς Σύνορα έχει γίνει μάρτυρας τραυματισμών που ταιριάζουν με αυτές τις αναφορές. Οι άνθρωποι υφίστανται επιθέσεις και ξυλοδαρμούς από συνοριοφύλακες, και όμως οι κρατικοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να επιτρέπουν την πρακτική της επαναπροώθησης των ανθρώπων μεταξύ των συνόρων γνωρίζοντας ότι αυτή η κακομεταχείριση συνεχίζεται.
Οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα εργάζονται στη Λευκορωσία, τη Λιθουανία και την Πολωνία για την αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά δεν έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν άδεια εισόδου στις παραμεθόριες περιοχές σε καμία από τις τρεις χώρες, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα προς τις αντίστοιχες αρχές.
Με τις ανθρωπιστικές οργανώσεις, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τις εθελοντικές ομάδες να μην μπορούν να έχουν πρόσβαση στη μεθοριακή ζώνη της Πολωνίας, η παροχή βοήθειας σε άτομα που μετακινούνται έχει επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τους κατοίκους των απαγορευμένων περιοχών. Ο Ossig αναφέρει ότι όχι μόνο έχουν εμποδίσει οργανώσεις να εισέλθουν στην απαγορευμένη ζώνη, αλλά ότι «κάποιοι από τους εθελοντές έχουν συκοφαντηθεί και εκφοβιστεί, και έχουν υποστεί καταστροφή των περιουσιών τους σε μια προσπάθεια να τους εμποδίσουν να παρέχουν στήριξη». Σύμφωνα με τον Ossig, αυτό έχει πλήξει έντονα τους κατοίκους της περιοχής.
Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που κατάφεραν να ξεπεράσουν τις απαγορευμένες περιοχές έλαβαν σε μεγάλο βαθμό ανθρωπιστική βοήθεια από τοπικές μη κυβερνητικές οργανώσεις, ομάδες και μεμονωμένα άτομα. Η ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα έχει παράσχει υποστήριξη σε αυτές τις ομάδες, καθώς και βασική ιατρική περίθαλψη, ψυχολογική στήριξη και ανθρωπιστική βοήθεια σε περιορισμένο αριθμό ανθρώπων που κατάφεραν να περάσουν τις απαγορευμένες περιοχές.
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ανησυχούν ότι η τρέχουσα πολιτική περιορισμού της πρόσβασης σε οργανώσεις βοήθειας και εθελοντικές ομάδες θα μπορούσε να οδηγήσει στον θάνατο ακόμη περισσότερους μετανάστες και πρόσφυγες. Αυτές οι πολιτικές αποτελούν για άλλη μια φορά ένα ακόμη παράδειγμα της σκόπιμης δημιουργίας από την ΕΕ, επισφαλών συνθηκών για τους ανθρώπους που ζητούν άσυλο στα σύνορά της.
«Η τρέχουσα κατάσταση είναι απαράδεκτη και απάνθρωπη. Οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να ζητούν ασφάλεια και άσυλο και δεν πρέπει να ωθούνται παράνομα πίσω στη Λευκορωσία», λέει ο Ossig. «Αυτό θέτει ζωές σε κίνδυνο». Όσο αμερόληπτες, μη κυβερνητικές ανθρωπιστικές ομάδες δεν μπορούν να φτάσουν σε αυτούς τους ανθρώπους για να τους παρέχουν νερό, τροφή, ζεστά ρούχα και ιατρική περίθαλψη, ο αριθμός των θανάτων πιθανότατα θα αυξηθεί καθώς η θερμοκρασία συνεχίζει να μειώνεταιg
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αποσύρουν την ομάδα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης από την πολωνική παραμεθόρια περιοχή, αλλά θα συνεχίσουν να εργάζονται στην Πολωνία και – σύμφωνα με τα αρχικά σχέδια – βρίσκονται στη διαδικασία δημιουργίας ενός γραφείου στην πρωτεύουσα, Βαρσοβία. Εν τω μεταξύ, οι δραστηριότητες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης θα συνεχιστούν στη Λιθουανία και τη Λευκορωσία. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα παραμένουν προσηλωμένοι στην παροχή βοήθειας σε άτομα που μετακινούνται.